Zeytinburnu'nda Robin Hüüp Projesi

Araştırmalarımda, birçok kentsel dönüşüm tanımı bulunduğunu gördüm. Kentsel dönüşümü kısaca tanımlamak gerekirse; “ kentin yapı stokunun yenilenmesi, kentin dokusunu bozan sorunların giderilmesi, çöküntü alanlarına işlevsellik kazandırılması, fiziksel mekânlarda fonksiyonel değişikliklerinin gerçekleştirilmesi yoluyla kentin yaşam kalitesinin yükseltilmesi” diyebiliriz. KENTSEL DÖNÜŞÜM NEDİR? “Kentsel Dönüşüm” kavramı, günümüzde kent planlamasının en önemli konusu haline getirildi. TOKİ ve büyükşehir belediyeleri başta olmak üzere birçok belediye şu veya bu ölçekte, çarpık yapılaşma ve gecekondu alanlarının iyileştirilmesinden başlayıp, uluslararası sermayenin ve gayrimenkul yatırım ortaklıklarının dahi ilgisini çeken büyük projelere kadar uzanan bir yelpazede projeler hazırlıyor. AB, Dünya Bankası ve uluslararası kredi kuruluşları ile bankacılık sistemi bu projelerin finansmanına yönelik girişimlerde bulunmaktadırlar. Her ölçekte gündeme getirilen “Kentsel Dönüşüm Projeleri”nin ortak özellikleri nedir diye bakıldığında; yeni bir sosyal ve ekonomik ilişki sistematiği öngörmeleri, uzun vadeli nazım planlardan bağımsız olarak düşünülmeleri, deprem tehlikesi de bahane edilerek iyileştirmeyi değil, yıkıp yeniden yapmayı esas almaları ve bütün bunları ekonomik olarak yapılabilir kılmak için kentsel rantı artırmaya ve artan bu rantın yeniden paylaşımının örgütlenmesine yönelik olmalarıdır. KENTSEL DÖNÜŞÜM DEĞİL PRESTİJ EVLERİ Amacı dar gelirli toplum kesimlerinin konut sorununa katkıda bulunmak olan Başbakanlık Toplu Konut İdaresi dahi, bu amacını ikinci plana atmış, ilçemizde İstanbul Büyük Şehir Belediyesi (İBB) iştiraki olan KİPTAŞ ile birlikte üst gelir gurubuna yönelik “prestij” projelerin yapımı işini yoğunlaştırmıştır. İşte bunlardan bazıları; “Merkezefendi Konutları”, “Topkapı Merkez Evleri” bitirilmiş ve birkaç saat içerisinde 400 bin Tl’den başlayan rakamlarla üst gelir gruplarına satılmıştır. Halen devam eden Çırpıcı Real-İstanbul, Bozkurt Mensucat Fabrikasının yıkılan binasının arsasına yapılmakta olan “The veliefendi” konutları, ticari alışveriş merkezleri ve yıkılan Bozkurt Amatör tesislere yapılmakta olan “Sahil Park” diğer adıyla Sümer Mahallesi “Kentsel Dönüşüm Projesi”, Merkezefendi Mahallesi İETT Blokları Deprem Odaklı dönüşüm projeleri ve diğer tasarlanan projeler. Bilindiği gibi bugün kullanıldığı anlamda “Kentsel Dönüşüm” kavramına, kavram saptırılarak “Kentsel Yenileme” kavramından daha geniş bir içerik yüklenmekte, daha önce yapılaşmamış ilk kez yapılaşmaya açılan alanlar dahi (Merkezefendi Konutları, Topkapı Merkez Evleri, Sahil Park Evleri, Real-İstanbul ve Bozkurt Mensucat Fabrikasının yıkılan alanı yapımı devam eden “The Veliefendi” projeleri gibi) bu kapsamda anılmaktadır. Bilinmesi gereken, “Kentsel Dönüşüm Projeleri”nin dar gelirli kesimlerin konut sorununun çözümüne yönelik atılmış bir adım olmadığıdır. Bu kavram altında gündeme getirilen tüm projelerin ortak özelliği, ister konut isterse ticaret alanı olsun orta ve üst gelir gurubuna yönelik olmalarıdır. ZEYTİNBURNU’NDA FAKİRİN MALININ ZENGİNE VERME PROJLERİ Buna ait en çarpıcı örneklerden biri Zeytinburnu’ndaki Koç Holding’e ait eski Bozkurt Mensucat’ın arsasına inşa edilecek ‘The İstanbul Veliefendi’ konut ve rezidans projesi. YDA Grup Başkanı Hüseyin Aslan, “Burada kentsel dönüşüme Bozkurt Mensucat arsası da dahil edilmiş oldu ve ortaya büyük bir değer çıktı. Kiptaş’a ait arsada geçen yıl inşasına başladığı Sahil Park’tan 440 daireyi de Kiptaş’a teslim edecek Kiptaş bu daireleri bölge için yürüttüğü kentsel dönüşüm projesi kapsamında hak sahibi vatandaşlarla takas edecek. Kiptaş Genel Müdürü İsmet Yıldırım, bu formülü “Bu, zenginden alıp fakire verme projesi. Robin Hood’luk yapıyoruz burada” diye açıklamıştı. KİPTAŞ Genel Müdürü İsmet Yıldırım, “Zeytinburnu neden Barselona olmasın? Bu mümkün” dedi. Yıldırım, Sümer Mahallesi Kentsel Dönüşüm projesi kapsamında 1300’e yakın bağımsız birim olduğu bölgede herkesle görüştüklerini söyledi ve şöyle konuştu: “Bu projede, ‘bir derenin taşı ile iki kuş vuralım’ dedik. Bu arsada eskiden Bozkurt Mensucat fabrikası vardı. İskânlı yaptık. Sahil Park’tan (Sahil Park Projesi; Eski Bozkurt Amatör Spor Tesislerinin bulunduğu alan) takası kabul eden kişilerin eski dairelerini yıkıp, kentsel dönüşüm projesine devam edeceğiz” dedi. İSKANSIZ YERLER KENTSEL DÖNÜŞÜM ADI ALTINDA İSKANLAŞTIRILIP RANTA ÇEVRİLDİ Bu projeler gerçekte dönüşüm projeleri değildir. Bir kentsel alandaki kullanım biçimini değiştirmeyen, aynı kullanımla yenilenmesini veya ıslah edilmesini öngören bu projelerin “Kentsel İyileştirme” veya “Kentsel Yenileme” projeleri olarak isimlendirilmeleri gerekirken, “Kentsel Dönüşüm Projeleri” olarak adlandırılmalarının nedeni, projelerin içinde saklı olan “bir kesime” rant sağlama amacının, dönüşüm kelimesinin içinde yatan popüler ve olumlu ideolojik anlamın ardında saklanılmak istenilmesinden kaynaklanmaktadır. İskanı olmayan, henüz inşaata yeni açılan alanların ve çarpık yapılaşma alanının çok katlı konut alanı haline getirilmesinin dönüşümle bir ilişkisi bulunmamaktadır, yapılan rantın artırılması ve yeniden paylaştırılması yoluyla yenilenmenin sağlanmasıdır. KİPTAŞ Genel Müdürü İsmet Yıldırım, proje kapsamında bin 40'ı konut olmak üzere bin 270 bağımsız bölüm olacağını kaydeden Yıldırım konuşmasını şu şekilde sürdürdü: "Vatandaşın 100 metrekare konutuna 75 metrekare konut vereceğiz. Vereceğimiz 75 metrekare konut halen inşası devam eden Merkezefendi Evleri gibi lüks olacak. Kullanışlılık açısından baktığımızda bizim 75 metrekaremiz onların 100 metrekaresinden daha kullanışlı olacak." İŞTE ZEYTİNBURNU’NDAKİ RANTIN TEKNİK HESABI Zeytinburnu Belediye Başkanı Murat Aydın Mehmet Ali Birandın hazırlayıp sunduğu 32.gün programında Sümer Mahallesi kentsel dönüşüm çalışmalarında “100 metrekarelik dairesi olanlar için ya 25 metre eksik daire vereceklerini ya da ben eksik daire istemem diyen vatandaşlara da yaklaşık olarak 25 m2’ lik fark için en az 75 bin TL istediklerini” beyan etmiştir. Zeytinburnu Belediye Başkanı Murat AYDIN ve Zeytinburnun’ nda yapılan projelerde kadim dostu olan KİPTAŞ Genel Müdürü, İsmet Yıldırım’ın söylediği gibi “ Ayamama deresinin bir taşı ile iki kuş vurdular” Arsa maliyeti olmadan YDA Grup tarafından yapılan (Milli Emlak’a ait eski Bozkurt Amatör Spor Sahasının bulunduğu arsa üzerinde inşaatı devam “Sahil Park Evleri” nde daire maliyeti yaklaşık 75 bin TL’ sidir. TOKİ ve KİPTAŞ tarafından yapılan veya yaptıran inşaatlarda 100 m2’ lik dairenin maliyeti 50 bin ila 60 bin TL civarındadır. Zeytinburnu Belediye Başkanı Murat Aydın’ın “Sümer Mahallesi Kentsel Dönüşüm” projesini anlatırken vatandaştan 25 m2’ lik fark için istediği bedel 75 bin TL’ sidir. Bunun anlamı şudur; Vatandaşa “Kentsel Dönüşüm” adı altında teklif ettikleri dairenin maliyetini vatandaştan tahsil ederek yani satarak “bir derenin taşı ile iki kuş vurmuş oluyorlar”. KİPTAŞ Genel Müdürü, İsmet Yıldırım’ın “Sümer Kentsel Dönüşüm Projesi”ni anlatırken söylediği formül “Bu, zenginden alıp fakire verme projesidir.” Robin Hood’luk yapıyoruz burada” diye açıklamıştı. Ancak görünen o ki bu formül “Robin Hood gibi zenginden alıp fakire vermek” yerine bu işin asıl adı “Robin Hüüp” vatandaştan al, zengine ver formülü gibi oldu. Bir yandan iskanı olmayan bir alan iskanlı hale getirilerek YDA Gruba rant sağlıyorlar, diğer yandan “Sümer Kentsel Dönüşüm” alanına dahil binaların yıkımı ile elde edilecek alana da bedavadan sahip oluyorlar. BÖYLE KENTSEL DÖNÜŞÜME CAN KURBAN ! Şimdi size İstanbul’un farklı bir semtinde, “Kentsel Dönüşümün” nasıl yapıldığını anlatmak istiyorum. Çok uzak değil, Kentsel dönüşüm ve yenileme konusunda İstanbul Büyükşehir Belediyesi'nin (İBB) pilot bölge olarak saptadığı İstanbul Fikirtepe'de yapı şirketleri hatta bunlar arasında Çırpıcı mahallesinde inşaatı bitmekte olan Real-İstanbul’un inşaatını yapan TÜRKÖZ İnşaat Şirketi’ nin ortak olduğu VARTAŞ inşaat, hak sahipleriyle yüzde 60'ı bulan kat karşılığı anlaşması yaptılar. Bu anlaşmada ayrıca kira ve taşınma parasının yanında, hak sahiplerine 10 bin TL ekstra para ödeniyor. Bektaşi fıkralarını bilirsiniz... “Bir gün yolda yaya giden bir Bektaşi'nin önüne bir atlı çıktı : -Baba, dedi, bir müşkülüm var. Beni aydınlatır mısın? Bektaşi yanıt verdi : -Elimden gelen bir şeyse, hay hay, oğlum. -Şunu öğrenmek istiyorum: Şu anda Allah ne yapıyor? Sualin münasebetsizliğine içerleyen derviş, hiç belli etmemiş : -Yanıt veririm ama bir şartla, sen o attan in, ben bineyim. -Neden? -Böyle yüksek bir suale yüksekten yanıt vermek gerekir de ondan! Adam attan inmiş, Bektaşi binmiş. Adam: -Hadi, demiş söyle bakalım. Allah şimdi ne yapıyor? Bektaşi : -Ne yapacak, demiş, atı senin gibi budalanın elinden alıp, benim gibi akıllıya veriyor, deyip atla uzaklaşmış. “ Dikkat edin beyler, “aldatan aldanırmış”, kentsel dönüşüm yapacağım derken rantsal dönüşümün altında kalmayın! Keza, emin olun yapı, bu kez halkın üzerine çökmez! Sağlıcakla kalın-Mustafa GÜNAYDIN 2.BÖLÜMDE NELER OLACAK; (Merkezefendi Konutları, Topkapı Merkez Evleri, Sahil Park Evleri, Real-İstanbul ve Bozkurt Mensucat Fabrikasının yıkılan alanı yapımı devam eden “The Veliefendi” projeleri gibi) bu alanların imar durumları nasıl değiştirildi, belgeleriyle ortaya konulacak. ZEYTİNBURNU HABER GAZETESİ-ÖZEL